Blues; een wereldlijke mengelmoes
Waaruit is de blues nu onststaan?

Zoals gezegd, zijn er vermoedelijk een paar eeuwen overheen gegaan voordat de blues de blues werd zoals we dit type muziek kennen. Daardoor hebben er ook diverse ontwikkelingen bijgedragen aan de blues, zowel op muzikaal gebied als op het gebied van economisch-sociale ontwikkelingen.
Muzikaal gezien, waren de voorlopers van de blues zeer divers. De belangrijkste voorlopers waren de negro spirituals en field hollers, maar ook Europees christelijke liederen hebben hun sporen achter gelaten. Daarnaast werd de blues beïnvloed door de liederen gezongen tijdens de dwangarbeid in (werk)gevangenissen, bijvoorbeeld bij de aanleg van het Amerikaanse spoorwegennet.
Op economisch en sociaal vlak heeft de slavernij belangrijke invloed gehad op de (oude) blues. Het gaat dan nog niet eens zozeer om de ‘formele’ slavernij van vóór de Amerikaanse burgeroorlog, maar nog meer om de ‘sociale’ slavernij (de sociale uitbuiting) die bestond op de verschillende plantages.

Muzikale invloeden: religie

De negro spirituals (ontstaan rond 1870 en bestaand uit een mengeling van Afrikaanse en Europese invloeden) waren religieuze liederen over o.a. eenzaamheid en verlossing in relatie tot de mensheid in z’n geheel. Ook in de blues worden deze thema’s bezongen, maar het verschil is dat ze in de blues betrekking hebben op een individu en niet in relatie staan tot de hele mensheid.
Een voorbeeld van een spiritual hoor je via onderstaande link (met een tempowisseling na ± 2 min.)




Plantation Singers – swing low sweet chariot
De Afrikanen die als slaven naar Amerika waren vervoerd (vanaf ± 1600) en daar een nieuw leven moesten opbouwen, namen de voor hen bekende liederen uit Afrika met zich mee. Deze muziek stond niet op papier, noch hadden de Afrikanen instrumenten tot hun beschikking om hen bij de liederen te begeleiden. Deze liederen werden uit het hoofd gezongen en kenmerkten zich o.a. door het vraag-en-antwoord patroon. Bij dit patroon is sprake van samenzang waarbij een voorzanger steeds de eerste zin zingt (de vraag) die door de menigte wordt beantwoord (of herhaald). Deze liederen kunnen in principe oneindig lang doorgaan. Een ander kenmerk van deze liederen is dat ze enorm konden variëren. Teksten waren immers niet voorhanden en liederen werden van mond-tot-mond doorgegeven waardoor een lied nog wel eens een andere tekst kreeg dan de oorspronkelijke uitvoering. Er konden zo de nodige varianten op één lied ontstaan. De liederen gingen over van generatie op generatie en werden begin 19e eeuw beïnvloed door de Europese volksliedjes, psalmen en de muziek die de Europese kolonisten naar Amerika met zich mee brachten.
Uit onderzoek van professor Willie Ruff (Yale Stirling Library) uit 2003 blijkt nu zelfs dat lang vóór de spirituals nog een ander soort gospel werden gezongen die z’n invloed heeft gehad op de blues, namelijk de gospels uit de Hebriden. Rond 1700 vestigden Schotse kolonisten zich in de VS en ook zij brachten hun tradities en zang met zich mee. Deze tradities werden over de zuidelijke staten verspreid waarbij de blanke heersers hun religie en liederen (psalmen) aan hun slaven opdrongen. In het onderzoek van Ruff is vastgesteld dat die oude psalmen ook in een vraag-en-antwoord-vorm werden gezongen. Kortom, mogelijk zijn de Europees christelijke liederen van grotere invloed geweest op de blues dan tot nu toe werd aangenomen.


Het zwaartepunt van de spirituals kwam uiteindelijk in het zuiden van de VS te liggen, met name rond New Orleans. Van daaruit ontwikkelde de muziek zich verder met invloeden van fanfares, creoolse zang en andere ritmes en kwam verder tot bloei in de Mississippi delta.
  
Muzikale invloeden: Field hollers

Een ander belangrijk element dat heeft bijgedragen aan de blues, zijn de zogenaamde field hollers. Field hollers zijn vermoedelijk eind 18e/begin 19e eeuw ontstaan en zijn in 1903 ‘ontdekt’ door Charles Peabody (archeoloog). Ze bestaan uit gezongen kreten en geschreeuw die de zwarte werkers op de plantages naar elkaar toeriepen en waarop vervolgens met eenzelfde soort geschreeuw werd geantwoord. Bijzonder aan deze manier van zingen was dat de toonhoogte continu wisselde en de tonen min of meer naar elkaar toe ‘zweefden’. Deze zweverige toon werd uiteindelijk de ‘blue note’ genoemd en staat voor de bekende afbuiging van een noot in de blues (spelers van een mondharmonica maken een dergelijk geluid met aan ‘bended draw note’). Behalve op de plantages werden de field hollers ook gezongen in werkgevangenissen, waar Alan Lomax rond 1940 een grote hoeveelheid van de field hollers heeft opgenomen. De thema’s die bezongen werden, betroffen o.a. moord, het gemis aan genegenheid en seks en het leed in de gevangenissen (met name de ‘chain gang’: gevangenen die door voetkettingen aan elkaar vastgeketend waren en op die manier het werk verrichten). Thema’s die ook later (en ook nu nog) veelvuldig gebruikt worden in de blues en popcultuur.




Field holler in een werkgevangenis
Behalve door muzikale invloeden ontwikkelde de blues zich tevens op basis van economisch-sociale veranderingen. Werd de ‘oude’ blues met name beïnvloed door de (sociale) slavernij, in de 20e en 21e eeuw ontwikkelde de blues zich o.a. als gevolg van de mechanisatie en de economische vooruitgang door gebruik van elektriciteit (denk aan elektrische gitaren), mobiliteit en radio en tv.
Contactgegevens

Postadres : Zwarteweg 109, 8097 PT Oosterwolde
Telefoon    : 06 - 22 15 88 41
Informatie

Op mijn dienstverlening zijn Algemene voorwaarden van toepassing.

KvK nr. 60064412
© Copyright 2018 - Credo-exe.nl